dabrowagornicza@znp.edu.pl
tel. 32 262 56 45

ZNP

RSS Imieniny:

grudzień 2021
N P W Ś C P S
« wrz    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

RSS Rocznice historyczne

RSS Cytaty

O nas

25 październik 2015

znpdg2

Historia Oddziału ZNP w Dąbrowie Górniczej

Związek Nauczycielstwa Polskiego jest jednym z najstarszych związków w Polsce. Jego początki sięgają małej miejscowości Pilaszków położonej koło Łowicza. To tam 1 października 1905 r. odbył się tajny zjazd delegatów nauczycieli z całego Królestwa Polskiego, który dał początki przyszłemu Związkowi Nauczycielstwa Polskiego.W niewielkiej izbie szkolnej zebrało się ponad 100 postępowych nauczycieli i działaczy oświatowych, walczących o język polski w szkole.
95 lat po zjeździe w Pilaszkowie budynek, w którym odbył się ten zjazd, został, dzięki życzliwości władz gminy Łowicz, przejęty przez Związek, wyremontowany i przeznaczony na siedzibę Muzeum ZNP. Dziś w Muzeum ZNP można oglądać wiele dokumentów
i eksponatów związanych z całą, ponad 100-letnią, historią Związku od zarania jego dziejów, sięgających roku 1905 i lat wcześniejszych, poprzez Tajną Organizację Nauczycielską, aż po czasy współczesne.
Działalność związkowa dąbrowskich nauczycieli rozpoczęła się w 1914r. Wtedy to przybyli do Dąbrowy Górniczej bracia Roman i Gustaw Lewiccy, którzy utworzyli Stowarzyszenie Nauczycielstwa Polskiego. Dąbrowa Górnicza stała się ośrodkiem jednoczenia nauczycieli ze wszystkich zaborów. Dowodem tego były działania Centralnego Biura Szkolnego, powołanego z inicjatywy Ksawerego Praussa 30 maja 1915r. Siedzibą tego Biura była Dąbrowa Górnicza. Do CBS należały organizacje z: Będzina, Czeladzi, Dąbrowy Górniczej i Sosnowca.
Oddział ZNP w Dąbrowie Górniczej działał samodzielnie do 1936r. W pewnych okresach podlegał powiatowemu Oddziałowi ZNP z siedzibą w Będzinie: lata 1936 – 1937, 1945 – 1975, a od 1937 – 1939 – Oddziałowi Miejskiemu ZNP z siedzibą w Sosnowcu.
W latach 1939 – 1945, kiedy trwały działania wojenne, praca związkowa została oficjalnie zawieszona, ale nauczyciele nadal kierowali pracą związkową potajemnie, organizując tajne nauczanie. Został utworzony specjalny komitet – Komitet do Spraw Tajnego Nauczania. Członkowie tego Komitetu spotykali się w prywatnych mieszkaniach. Tajne nauczanie prowadzili w Dąbrowie Górniczej następujący nauczyciele:

Augustyn Janina
Bałczewska Janina
Bargieł Irena
Bartoszewski Leon
Bednarczyk Otylia
Borowska Janina
Brzezińska Janina
Buczyńska Aleksandra
Cichy Jan
Cieplińska Stefania
Danilewicz Ludwik
Dyja Stanisława
Faba Bazylia
Faryna Jadwiga
Imiołek Krystyna
Kanwiszer Helena
Kawka Maria
Klimas
Kolasińska Wanda
Kulik Leon
Lankow Zofia
Lewisz Barbara
Łańcucka Janina
Motyl Wanda
Musiał Łucja
Musiał Maria
Oleniak Władysława
Pilarz Antoni
Piotrowicz Stefania
Piotrowski Stefan
Przybylak Maria
Saternus Maria
Skiba Zofia
Soboń Władysław
Suwała Janina
Szulc Maria
Uthke– Knapczykowa Xanna Marta
Wysokińska Zofia
Błahutowa Maria
Zasępa Jadwiga
Zięba Antoni

Podczas II wojny światowej od 1939r. – do 1940r. lokal związkowy mieścił się w prywatnym mieszkaniu pp. Tabakowskich przy ul. 3 Maja 4. Władze okupacyjne zabroniły organizowania zebrań i opieczętowały lokal, a członków Zarządu: Zygmunta Szkupa i Romana Lewickiego wywieziono do obozu koncentracyjnego w Dachau. Romana Lewickiego zamordowano w tym obozie w 1940r. Pozostałych członków Zarządu ZNP udało się uchronić przed aresztowaniem dzięki potajemnemu zniszczeniu dokumentów związkowych.
Jeszcze przed zakończeniem II wojny światowej powstały w Dąbrowie Górniczej Ogniska ZNP, tak jak powstawały one w Zagłębiu Dąbrowskim i na Śląsku. Od 1945r. Oddział ZNP w Dąbrowie Górniczej rozpoczął swoją działalność od nowa w lokalu przy ul. Wojska Polskiego 35. Realizował wszystkie zadania statutowe i bieżące potrzeby nauczycielskiego środowiska: mieszkaniowe, płacowe, ochrony zdrowia i wypoczynku.
W 1949r. powołano Pracownicze Kasy Zapomogowo – Pożyczkowe, które pomagały związkowcom realizować potrzeby materialne.
Oddział ZNP w Dąbrowie Górniczej włączył się do ogólnopolskich akcji: „Tysiąc Szkół na Tysiąclecie”, „Odbudowy Zamku Królewskiego” w Warszawie (1971r.), „Budowy Pomnika – Szpitala Centrum Zdrowia Dziecka” (1974r.). Pomagał nauczycielom w dokształcaniu, czego przykładem może być organizowanie Kursów Przygotowawczych dla nauczycieli podejmujących studia w Studiach Nauczycielskich i na wyższych uczelniach (1960 – 1970).Ożywił działalność społeczno – kulturalną i sportowo – turystyczną, zgodnie z ogólnopolskimi działaniami związkowymi przypadającymi na lata 1956 – 1980. Przy Oddziale ZNP w Dąbrowie Górniczej działały sekcje: kulturalno – rozrywkowe, sportowe
i turystyczne. Pomocą w realizacji tej działalności stał się Klub Nauczycielski powołany
1 stycznia 1979r. Nad wszystkim czuwała Rada Zakładowa ZNP, jako kolejna forma zmian strukturalnych dokonanych w nauczycielskim Związku po 1975r.
W roku 1981r. ZNP zawiesił swoją działalność ze względu na ogłoszenie stanu wojennego i zawieszenie działalności wszystkich związków. Możliwość reaktywowania nauczycielskiego związku pojawiła się w 1982r. W Dąbrowie Górniczej przygotowania do reaktywowania Związku Nauczycielstwa Polskiego rozpoczęto 9 listopada 1982r. od utworzenia Komitetu Założycielskiego ZNP na zebraniu nauczycieli w I liceum Ogólnokształcącym. Przewodziła mu kol. Lidia Bisanz jako przewodnicząca Zakładowej Komisji Socjalnej.
15 lutego 1983r. zarejestrowano dąbrowski oddział Związku Nauczycielstwa Polskiego i jego Statut w Sądzie Wojewódzkim w Katowicach pod nr 595 w dziale „A”. Miał działać przy Wydziale Oświaty i Wychowania Urzędu Miejskiego w Dąbrowie Górniczej. Za siedzibę wybrano lokal przy ul. Wojska Polskiego 35. Od 1993r. zmieniono lokalizację, przenosząc pomieszczenie związkowe na ul. Chopina 34.
Obowiązki Prezesa Oddziału ZNP w Dąbrowie Górniczej pełnili:

Gustaw Lewicki
Zygmunt Szkup
Tadeusz Szymaszek
Józef Kubit
Zygmunt Aniołkiewicz
Jan Nocoń
Tadeusz Warkocz
Lidia Bisanz
Halina Oleksa
Krystyna Michalska
Piotr Hejczyk
Krystyna Michalska
Krystyna Michalska
Krystyna Michalska
Krystyna Michalska
1914r. – 1932r.
1932r. – 1939r
1945r – 1966r.
1966r. – 1975r.
1975r. – 1977r.
1977r. – 1979r
1979r. – 1980r.
1983r. – 1990r
1991r. – 1994r
1994r. – 1998r
1998r. – 2000r.
2000r. – 2002r
2002r. – 2006r.
2006r. – 2010r
2010r. – 2014r.